Berichten

Tommy staat tegenwoordig In de paddock omdat hij geen gras kan eten. Want op een hele vreemde manier reageert hij daarop met bulten en zijn lippen zwellen op en hij kan geen adem meer halen. De meest veilige keuze is dan om hem in een paddock te zetten. Maar een paar uur In de paddock staan heeft ook zijn problemen. Denk aan zand eten

Allereerst moet je proberen om te zorgen dat hij niet van het onkruid rondom de paddock gaat eten en vervolgens moet je dan ook nog eens een keertje zorgen dat hij niet begWat is welzijn voor het paard, Oogvoorhetpaard, American Paint Horse, Anita janssen,int met eten van het zand. Soms liggen daar allemaal kleine stukjes hooi in. Maar ja, je wil Natuurlijk niet dat je paard dat allemaal gaat lopen snoepen want dan heb je het volgende probleem. Als hij dus al zand op gaat eten dan zou je kunnen denken dat een keertje niet zo erg is.

Maar ja, als hij dan iedere dag een paar uur In de paddock staat is dat deze wel erg. Want dan krijg je een hele zand bodem in de darmen en dat kan voor hele ernstige opstoppingen zorgen. En niet te vergeten KOLIEK😱. Nu willen we Natuurlijk wel voorkomen dat naast alles wat Tommy mankeert dat we hem vervolgens naar kliniek moeten brengen omdat hij dan koliek heeft van het zand.

Je kunt een aantal dingen doen als je paard toch wel regelmatig een beetje aan het zandhappen is. Eén daarvan is zorgen dat hij er niet bij kan, dat is natuurlijk lastig als hij een paar uur in een paddock staat.  Maar het is ook belangrijk om te kijken wat en waarom je paard dit doet. Het kan bijvoorbeeld zijn dat hij zand likt omdat hij een mineralen te kort heeft. Te weinig ruwvoer op een dag krijgt. Of een maatje mist.

Maar, wat nu als jouw paard dan toch wel af en toe met zand bezig is? Uit voorzorg kun je dan een middel geven. Je kunt het geven bij het eten zodat Je kunt zorgen dat het zand toch een beetje afgevoerd wordt In het lichaam.

Waarom blijft zand achter in de darmen🤔

Zand wordt door paarden niet verteerd en ook niet volledig uitgescheiden. Hierdoor blijft er zand achter in de darmen. Doordat het zand blijft liggen in bochten en lager gelegen delen van de darmen, schuurt dit tegen de beschermlaag van de darmwand aan, waardoor deze beschadigd raakt. De Voedingsstoffen en vloeistoffen worden dan minder goed opgenomen, waardoor je paard kan afvallen of diarree krijgt.

De bewegelijkheid van de darmen wordt belemmerd door een geïrriteerde darmwand en de zandophoping. Hierdoor wordt het nog een groter probleem om het zand af te voeren en wordt de ophoping in de darmen nog groter. Het is logisch dat de doorstroming van de darmen moeilijker wordt als de ophoping van het zand groter wordt.

Eenvoudige test voor zand in de mest 🧐

Vaak weet je niet of je paard werkelijk zand binnenkrijgt. Op de site van de Paardendrogist kwam ik een geweldige test tegen. Je kunt dit heel makkelijk testen met een lange kunststof handschoen (momenteel heeft iedereen die nog wel ergens liggen😉). Hiermee pak je de mest op en daarna vul je de handschoen tot de pols met water. Als je vanaf de buitenkant de mest voorzichtig een beetje fijn knijpt, vullen de vingers zich automatisch ook met mest en water.

Hang de handschoen ‘s avonds op aan bijvoorbeeld de tralies van de box en dan zie je de volgende ochtend of er zand in de vingertoppen zit. Als dat een klein beetje is, is er niets aan de hand, zie je duidelijk een laagje zand, overweeg dan een kuur “zand weg” en doe de test daarna nog een keer. Voor een duidelijk resultaat is het aan te raden meerdere dagen de mesttest uit te voeren. Raadpleeg bij twijfel altijd je dierenarts.

Mijn tip om zand eten te voorkomen🔎

Wat ik doe om te voorkomen dat hij dan het onkruid gaat eten of het zand. Ik neem een grote bak, een cementkuip, en daar heb ik touwtjes overheen gespannen. Omdat Ik weet dat het kan en het veilig is. (Hij gaat niet met zijn benen in de ton staan, of staan maaien met zijn benen.) Die bak maak ik vast aan een paal zodat de bak ook niet door de hele paddock ook heen gaat. Verder doe ik daar hooi in.

En, waarvoor heb ik dan die touwtjes gespannen? De touwtjes zorgen ervoor dat die niet meteen als een gek overal bij kan en dat geeft een beetje hersenwerk. Omdat hij dan de juist gaatjes moet vinden. Een andere oplossing is natuurlijk om een hooinet te nemen. Maar, leg het hooinet niet zo in de paddock, want dan heb je dus inderdaad weer dat overal los hooi. Maar leg dat dan in de kuip. Dan maak je het nog moeilijker voor ze en dat is fijn. Want dan hebben ze ook weer wat te doen.

Met Tommy gaat het naar omstandigheden goed en zeker zoals we hem dan nu In de paddock kunnen zetten. En, hij wil heel graag werken dus daar zijn we allemaal heel erg dankbaar voor. Weet je als ik dan wat extra moeite moet doen om dit soort dingen voor hem te doen, dan vind ik dat helemaal niet erg. Hoe sta jij hierin heb jij de ruimte voor je paard om lekker paard te zijn. Hoe voorkom jij dat je paard zand eet en let je daarop?  Je kunt hieronder je reactie achterlaten. Denk je dat je iemand hiermee kunt helpen dan is delen ook fijn. Ik ben heel benieuwd.

Toen Tommy een tijdje bij ons was, had hij een trekje ontwikkeld. Dit bleek niet zomaar een trekje te zijn. Als het zadel op zijn rug kwam, ging hij liggen. Dit deed hij niet overal, maar op de poetsplaats als het druk was. Dan zou je denken het ligt aan het zadel. Kan! Ligt het aan de poetsplaats? Kan. Ligt het aan de persoon? Kan. Ligt het aan de singel? Kan. Het kan allemaal. Daarom is het observeren voor mij ook zo belangrijk. Als je dit niet zou doen zou je dingen snel over het hoofd kunnen zien. Maar omdat ik niet alleen op Tommy rij maar ook mijn dochter ben ik niet altijd aanwezig. De vraag rijst dan ‘wat is het verschil en waar kijk je dan naar?’

Als je kijkt naar het gedrag van een paard en vooral een paard wat moeite heeft met het zadel of aansingelen. Dan is natuurlijk het gaan liggen als wat Tommy doet is wel het extreme. Ik moet zeggen; ‘Tommy doet het gelukkig niet meer”. En het bleek vooral met zijn ziekte te maken te hebben.

Observeren bij het aansingelenwestern zadel, oogvoorhetpaard, aansingelen

Gedrag 😡

  • Trappen
  • Zwiepen met de staart
  • Schrapen
  • Benen op tillen
  • Bijten
  • In extreme gevallen gaan ze liggen. We noemen dit ook wel freeze.

Fysiek 🩹

  • Wondjes in het zadel gebied.
  • Kale plekken
  • Schuurplekken
  • Maar het singelgebied moet je ook vooral controleren of dat daar niets zit.
  • Vergeet vooral niet dat er van binnen in het lichaam ook van alles kan afspelen, zoals b.v. maagproblemen

Dan kijk je naar je zadel 🧐

  • Is het zadel in orde
  • Zijn er geen mankementen aan dat zadel
  • Zit er niks onder het zadel wordt zou kunnen prikken
  • Hoe is het met je pad, want toen der tijd reden we western is dan heb je een grote pad, is deze de correcte maat
  • Voel je harde stukken, zweet of vuil, wat al kan zorgen voor vervelende dingen
  • Ligt het op de juiste plek, niet te ver naar voren of achteren
  • Zitten de manen niet vast onder het dekje

Als dat allemaal in orde is, dan ga je naar het aansingelen. Heb je twijfels laat eens een zadelpasser meekijken. En, hoe vaak maken we de single niet vast en trekken hem gelijk naar gaatje 6. Of doe je het gaatje voor gaatje en weet je wat het beste is voor je paard. Heb je een single met de elastische bandjes of heb je een single van leer/neopreen. Hoe zit het met de elasticiteit In de singles. Dat zijn wel dingen die heel belangrijk zijn. Wat we vaak merken is dat we wel eens een single te strak aantrekken, omdat we dan denken dat het zadel minder gaat schuiven. Maar door de elasticiteit gaat hij dan wel veel strakker als dat we eigenlijk willen. En dan kan je paard dus niet goed adem halen🥴.

Stap voor stap aansingelen

Wat ga je dan doen. Je gaat werken naar de ideale omstandigheden om een zadel op te doen. Dus je begint met checken en gaat voelen. Je gaat kijken hoe de reactie is op aanrakingen In het gebied van de single, maar ook In het gebied van het zadel. Dus hier voel je over de rug, je voelt hoe de ruimte bij de benen is. Is je paard strak in zijn schouders dan zal je al vaak hebben dat die reageert op de aanraking In het single gebied. Is je paard gewend om een zadel te hebben, dan kun je gaan werken naar bijvoorbeeld met een band, het liefst iets wat elastisch is, om dit dan eens om de buik heen te doen om te kijken van hoe reageert hij daar op.

Je kunt hem ook helemaal gaan voorbereiden. Met voorbereiden beginnen we het aanraken en dan kun je een lijn nemen van neem bijvoorbeeld je longeerlijn. Leg die is om de buik heen kijk hoe hij hier op reageert. Wil je hem laten lopen, laat hem dan eens een paar stappen zetten met die lijn om zijn buik. Vervolgens kun je hem laten lopen met een bandage in het zadel gebied en op het singel gebied. Je zou kunnen beginnen met longeren. Je kunt dan kijken hoe je paard loopt. Hoe houdt hij zijn staart, is die rustig of niet rustig, Dan is hij nog niet comfortabel, laat ik het zo zeggen.

Als laatste leg je het zadel erop en je haalt het zadel er weer af. En dan leg je het er weer even op en haal je het er weer af. Zwaar werk, weet ik ook wel zeker als je een westernzadel hebt. Je wordt niet altijd even blij van. Maar als je dit doet en niet altijd meteen een rit eraan hangt, dan is dat voor een paard ook een stukje vertrouwen. Het is niet altijd naar wat er gaat gebeuren.

Het allerbelangrijkste is, dat als je paard moeite hebt met aansingelen je moet kijken naar hoe je dit proces doet. Nee, Als je hem van één naar 6 doet in één keer dan is dat voor sommige paarden gewoon heel erg moeilijk en die hebben daar moeite mee. Als je meteen benauwd begint en dat doe je dan. Dan heeft dat heel veel invloed op de ademhaling. Wat je dan kunt doen, is stap voor stap aansingelen. En dat kun je op twee manieren doen. Je kunt zeggen van, ik singel een gaatje aan en ik wacht even en dan ga ik weer eens gaatje strakker en dan ga ik weer een gaatje strakker en met steeds tussenposes erin.

Maar voor sommige paarden is dat zelfs nog te veel. Dan kun je zeggen van, ik maak het een gaatje strakker maken en ik beweeg even met hem. Op die manier merkte dat dat er nog steeds niet veel veranderd is, maar hij kan wel gewoon ademhalen en dat is ook wel heel fijn voor een paard😉.  Dan kun je weer een stukje aansingelen en dan weer een stukje lopen. Dat hoeft geen hele kilometers te zijn. Het zijn gewoon een paar stapjes zodat je paard leert om het vaste om te ervaren en dat het geen kwaad kan. Op die manier kun je kun je dan werken naar de juiste stand van de singel.

Tot slot

Natuurlijk is het niet alleen de singel of de situatie. Het kan ook het opstapmoment zijn, of jij als ruiter. Maar wil je iemand die met je mee kijkt, dan wil ik je graag helpen. Je kunt hier meer informatie vinden. Of neem op met mij.

temperatuur paard, temperatuur meten paardWeet jij de temperatuur van je paard en hoe je dit het beste kunt doen? Weet jij de momenten die je nodig hebt om een basis te creëren?

Zoals je misschien zult weten is Tommy ziek en ben ik daar al ruim een jaar mee aan het tobben. Maar, wat ik heb geleerd is om de basis temperaturen te w

eten van Tommy. Gelukkig ben ik me daar al langer van bewust en heb ik in de tijd voor zijn ziekte al een basis kunnen vast leggen.

De normale lichaamstemperatuur

Normale lichaamstemperatuur van een paard in rust is ongeveer tussen de 37.5 °c en de 38.2 °c. Bij een pasgeboren veulen is dit nog 38,5°C en 39,5°C. De temperatuur tussen 38.2°C en 38.5°C noemen we een verhoging. Boven de 38.5°C hebben we het over koorts. Maar als een paard net heeft gewerkt kan de lichaamstemperatuur oplopen tot de ± 42°C. Dit zal dan geleidelijk weer naar de normale temperatuur dalen. Vergeet ook niet dat het tijdstip van de dag en het seizoen invloed op de temperatuur kunnen hebben.

Temperatuur extra meten bij koorts

Toen de temperatuur van Tommy opliep, moest ik 2 keer per dag meten. Niet te weten dat ik dit ruim een jaar later nog zou doen🤔. Eerlijk gezegd ben ik er wel minder regelmatig in geworden 😊. Maar, bij enige twijfel ben ik weer 2 x daags bezig en noteer ik dit in mijn agenda. Het is altijd handig om de temperaturen op te schrijven. (Deze kun je dan ook delen met de dierenarts.) Waarom zal je misschien denken. Nou, bij koorts wil je natuurlijk niet dat de temperatuur de pan uit rijst. Ook, kun je dan meten of de eventuele medicijnen of koortsremmers die je paard heeft gekregen, aanslaan.

Wanneer moet je de temperatuur meten

Bij Tommy kan ik inmiddels heel goed zien of hij zich goed voelt of dat er twijfel is. Als je paard sloom lijkt of het hoofd veel laat hangen, zijn dit tekenen. Maar ook de ogen kunnen je veel vertellen. Zijn ze mooi glanzend of juist dof. Zijn ze rond of samengeknepen. Je paard kan ook veel met de staart aan het zwiepen zijn. Waarom je paard koorts heeft kan verschillende oorzaken hebben. Ik zou zeker bij hogere koorts niet te lang wachten met het inschakelen van een dierenarts.

Hoe moet je meten en met welke thermometer

Foto: Arnd Bronkhorst

Heb je een speciale thermometer nodig met een lang meetstuk? Nee! Je kunt een gewone mensenthermometer gebruiken. (Liever geen digitale of infrarood, maar een voor het rectum.) Het is soms handig om er een touwtje aan vast te maken en met een knijper vast te zetten in de staart. Dit voorkomt dat de zuigkracht van de anus hem niet naar binnen floept. Ik gebruik wel een normale thermometer, maar wel eentje die snel is met meten. Het is heel vervelend als je een minuut moet wachten voor dat de meter klaar is.

Ga naast je paard bij het achterbeen staan. Vraag rustig de staart opzij. Klemt je paard de staart tussen de billen, dan kun je met de achterkant van he hand onder de staart gaan en deze langzaam naar buiten bewegen. Hierdoor zal er een beetje ruimte komen en kan je de staart verder opzij doen. Vergeet vooral niet dat het een stuk prettiger voor je paard is als de thermometer ingesmeerd is met bijvoorbeeld vaseline😳.

Waar je op moet letten is, dat de thermometer ver genoeg naar binnen is. Is dit niet het geval, dan zal de temperatuur vaak onder de 37°C zijn. Is dit heel veel lager, dan is de kans groot dat je in een mestbal zit. Het is daarom ook aan te raden om te meten na het mesten of doe het opnieuw. Zet de thermometer uit en spoel hem met lauw water schoon.

Wat is onder temperatuur

Een onder temperatuur is lager dan 36.5 °C en dan moet je goed op de signalen van je paard letten. Vaak duidt dit op shock! Je paard zal snel en oppervlakkig ademhalen en zal suf en loom zijn. Het is van groot belang om zo snel mogelijk de dierarts in te schakelen. De kans is groot dat je paard in coma raakt.

Terwijl je op de dierenarts wacht kun je gelukkig iets voor je paard betekenen. Als je namelijk aan de oren van je paard mag komen en in zulke gevallen als dit is dit vaak het geval. Dan kun je de oren van je paard afstrijken van de aanhechting tot aan het puntje van het oor. Dit kan helpen met de doorbloeding van het lichaam en het reguleren van de ademhaling. Je moet dit wel blijven doen tot dat de dierenarts arriveert. Dan hoef je in ieder geval niet met je handen in het haar te zitten😟.

Wil je graag meer leren hoe je je paard zelf kunt ondersteunen. Neem contact met me op en dan kunnen we samen aan de slag gaan. Wil meer weten over mijn reis met Tommy lees dan hier verder! Denk je dat je iemand kunt helpen met dit artikel, deel het gerust.

 

 

In deze blog wil ik het graag hebben over de Longeerhulp. “Ik slinger mijn paard wel even door de longeerbak.” Dit is een veel gehoorde zin bij ons op stal. Jammer. Longeren heeft zoveel meer betekenis.

Ben ik een expert in longeren? Nee, zeker niet. Ik weet wel waarom ik het doe. Soms longeer ik met dubbele lijnen op de Lammert Haanstra manier en een andere keer op de E-quine manier. Maar, ook ik kies ervoor om af en toe een longeerhulp te gebruiken. Dit heeft voor mij verschillende redenen. Een longeerhulp hoeft niet altijd slecht te zijn en zeker niet als je hem gebruikt waar het voor bedoeld is.  Er zijn hier zoveel meningen over en daarom wil ik deze graag eens naast elkaar leggen.

Wat is een longeerhulp

Longeerhulp, oogvoorhetpaard, divoza, pagonyEen longeerhulp is een zachte lijn die over de rug achter de schoft komt te liggen. Deze gaat onder de voorbenen door en wordt daar door een ring gestoken. Deze gaan dan  aan beide zijden van het hoofstel of goed passend halster met een klip vast. Heel belangrijk is het dan om de lijnen op de juiste afstand vast te maken, zodat je paard de mogelijkheid heeft om lang en laag te lopen met het hoofd. Loopt het met een krul dan zit het te strak.

Redenen om een longeerhulp te gebruiken

Er zijn een aantal redenen om een longeerhulp te gebruiken.

  • Het zorgt voor meer activatie van de buikspieren.
  • Het helpt de rug te ontspannen.
  • Zorgt voor nageeflijkheid.
  • De achterbenen komen meer onder het lichaam.
  • Soms kun je hem gebruiken om even iets te vragen wat je niet op een andere manier voor elkaar krijgt.

 

Voordelen zijn:

  • Er is meer controle over de hoofd-hals positie.
  • Eenvoudig aan te brengen.
  • Zorgt dat slappe paarden geen steun kunnen vinden bij de singel.
  • Je kunt het met 1 lijn werken.

Nadelen zijn:

  • Als het niet goed op lengte is kan het paard juist de rug wegdrukken.
  • Je paard kan ook van de druk weglopen en wordt dan alleen maar zwaarder op de hand.
  • Verkeerde hoofd-hals positie.
  • Geen gelijke drukverdeling.
  • Verschuiven van de klipjes zodat de lengte tijdens het werken varieert.

Hoe denk ik er over

De longeerhulp is zeker niet voor iemand die niet weet wat hij doet. Maar het is wel aan te leren. Een longeerhulp is een hulpmiddel en het doel van een hulpmiddel is om er zo snel mogelijk weer vanaf te komen.

Soms is een longeerhulp ook te vervangen door het gebruik van lichaamsbandages. Je kunt met een licht elastische bandage ook meer activatie van de achterhand vragen waardoor de buikspieren meer aan het werk gaan. Als je een combinatie maakt van bandages kun je ervoor zorgen dat je paard om een lichte en comfortabele manier leert omgaan met de vraag om activatie van de buikspieren en de achterhand.

Ik wil je hier graag meer over vertellen. Neem ook eens een kijkje op mijn YouTube kanaal hier vind je een filmpje over hoe ik hem soms gebruik.

Wil je leren hoe je ze kunt gebruiken neem dan contact op voor een gratis adviesgesprek en dan kunnen we een connectiesessie plannen.

 

 

Wat is welzijn voor het paard? Hier zijn er zoveel meningen over. Voor de een is het een overzicht hoe het paard erbij staat en voor een ander geldt er weer iets heel anders. Wat is de staat en grootte van de stalling. Is er genoeg te eten, kracht- en ruwvoer. Hoe zit het met het water. Kan hij de hele dag drinken of alleen op gezette tijden. Hoe is het eten. Is dit onbeperkt of is het een paar keer per dag een beetje, waar hij het dan maar mee moet doen. Wat ligt er op de bodem of ligt er wel iets op de bodem. Staat hij in een stal of op de weide met een afdak. Misschien wel een Paddock Paradise. Zoals je ziet, kan ik nog wel even over doorgaan.

Wat vind jij dat welzijn is? Krijgt je paard genoeg te eten en drinken is er ruwvoer? Hoeveel beweging krijgt je paard per dag? Hoeveel rust krijgt je paard en kan hij wel rust vinden? Is hij geënt of juist niet? Hoe is de gezondheid en wat vind jij het belangrijkst om de gezondheid te checken.

Regelgeving Paard en Welzijn

Gelukkig hoeven we niet te raden. En zijn er regels waar we ons aan moeten houden om goed voor onze paarden te zorgen. Hierbij kunnen we denken aan de regels die vanuit de overheid bepaald zijn. Maar, natuurlijk ook van de verschillende bonden, zoals de KNHS en FNRS. Tevens is er in 2014 een organisatie ontwikkeld door, Horse Welfare BV, Bastiaan de Recht, Amber Koppen en Machteld van Dierendonck. Enthousiaste experts uit de hippische praktijk, uit de wetenschap en elders uit de paardenwereld. En deze heeft een welzijnskeurmerk ontwikkeld op de vijf basis regels van Animalwelfare.

De vijf vrijheden zijn als volgt geformuleerd:

  • Paarden moeten vrij zijn van honger, onjuiste voeding en dorst;Wat is welzijn voor het paard, Oogvoorhetpaard, American Paint Horse, Anita janssen,
  • Paarden moeten vrij zijn van fysieke en thermale ongemakken;
  • Paarden moeten vrij zijn van pijn, letsel en ziekte;
  • Paarden moeten vrij zijn van angst en chronische stress

 

Waarom ben ik hier nu over begonnen. Zoals jullie weten heeft Tommy de Ziekte van Lyme en een auto-immuun ziekte. Het is voor hem van belang dat hij rustig en veilig staat. Daarom ben ik aan het nadenken hoe ik hem nog beter zou kunnen ondersteunen in het proces. Dit houdt dus ook in; kijken naar de huidige situatie.

Hij staat op een manege. Deze is altijd al drukker dan een pensionsstal of privéstal. Hij heeft in de zomermaanden een landje waar hij op kan scharellen voor een paar uurtjes. Hij heeft een bak waar hij in kan rennen en rollen. Er zijn paddocks waar hij kan staan en rollen. Maar het belangrijkste vind ik, is dat hij lekker de hele dag naar buiten kan staren en misschien wel kan dromen over het bos. Soms zijn momenten dat ik denk; het is te druk. En soms zijn momenten dat ik denk; dit gaat niet goed. Maar, er zijn gelukkig ook heel veel momenten dat ik denk; wat een geluk! Net zoals deze ochtend, wanneer ik dit schrijf. Hij heeft heerlijk en veilig kunnen werken aan de longe en daarna heerlijk kunnen rennen en gek doen. Hij heeft genoten van het zonnetje. Ja, dit is voor mij heel veel waard!

Toekomst van paard en welzijn

Wat zal de toekomst brengen? Ik heb geen idee. Ik weet dat er zeker nog geschaafd kan en gaat worden aan alle regels die er zijn. Het is fijn dat er een onderlinge communicatie is die voor regels zorgen. Nu nog een positievere communicatie tussen de paardeneigenaren onderling en dan zijn we echt op de goede weg. Wat ik hiermee wil zeggen is het volgende:

We hebben allemaal onze ideeën en wensen. We hebben allemaal de kennis die we hebben. Toch is het nooit te laat om meer te leren. Maar, heb respect voor elkander. Niet iedereen weet wat jij weet en niet iedereen heeft al de weg gevonden die bij hem past. We kunnen elkaar helpen met het delen van informatie, zoals ik hier probeer te doen. Maar, vergeet alsjeblieft niet dat iedereen zijn eigen tempo van leren heeft.

Wil je meer weten over de regels en wetgeving. Neem dan kijkje op de volgende websites:

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Stichting Sectorraad Paarden

KNHS

FNRS

Paarden welzijnscheck

Keurmerk paard en welzijn

 

Wil je meer weten of weet je iemand die dit ook interessant zou kunnen vinden. Deel dan dit bericht. Dit stel ik erg op prijs.

Waarom loopt mijn paard mij omver?

Alvin had er een houtje van om steeds een loopje met ons te nemen. Telkens liep hij, vooral mij, voorbij. Het frustreerde mij dat ik het niet voor elkaar kreeg om hem op tijd te stoppen. Meestal eindigde het met mij erachter skiënd of hij alleen met een halstertouw achter zich aan. Ondanks alle verwoede pogingen om hem te laten trainen en het thuis consequent vol te houden, heb ik het niet opgegeven. Dit is voor mij een grote drijfveer geweest om te kijken waar het steeds fout ging tussen hem en mij.

De eerste stap die ik na de training ben gaan zetten is met mezelf aan de slag gaan. Tenslotte kun je niet verwachten dat als je paard in training is geweest alles in een keer veranderd. Jij zult zelf ook echt aan de bak moeten. Ik merkte dat mijn onzekerheid groeide en dus gesloot ik een training te volgen bij Equine.com. Dit was voor mij een lastige keuze omdat ik moeite het met het woordje into-pressure. Maar zoals altijd, moet je niet op een eerste indruk blijven hangen en een open mind hebben. Tijdens deze trainingsdag zijn er zóveel kwartjes gevallen. Ik heb eigen handig kunnen ervaren dat het niet allemaal is zoals we vaak van anderen horen. Je kunt druk zo goed combineren met ontspanning en er is echt een weg te vinden die bij jou past.

Ik beschouw mezelf niet als iemand van de harde hand en eerder iemand die geen leiding durft te nemen. Dit was mijn insteek toen ik mij inschreef voor de opleiding instructeur Paard en Gedrag. Nu 3 jaar onderweg, besef ik dat TTouch en deze opleiding samen bij mij passen. Het is me niet gelukt om een band te krijgen met Alvin en dit had weinig te maken met hem en veel meer met mij. Zou ik het anders doen? Ja, zeker! Maar, het was geen falen. Ik heb zoveel geleerd van hem en vooral over mezelf. Ik ben hier dankbaar voor en heb nu de kans om andere mensen te helpen met zo eenzelfde situatie. Het hoeft namelijk niet af te lopen met afscheid nemen. Een connectie kun je krijgen als je op de juiste signalen let en elkaar respecteerd.

Mijn paard loopt mij omver

Als dit bij jou ook het geval is zijn er een aantal dingen die je meteen kunt veranderen en uitproberen. Ik heb het al eerder aangegeven, maar consequent zijn is zó belangrijk. Een paard begrijpt niet, vandaag niet en morgen wel. Het is altijd ja, of altijd nee. Je bent ook niet een beetje zwanger.

Tips:

mijn paard loopt mij voorbij, oog voor het paard, halster, connectie, haflinger

  • Zorg voor een goed passend halster. Het gebruik van de onderste ring geeft je geen stuurkracht. Het beste is om een ring aan de zijkant van het halster te gebruiken.
  • Je kunt ook gebruik maken van een touwhalster, deze werkt meer in op de neus. Mijn voorkeur gaat in dit geval dan uit naar een zgn, Montey Roberts halster. Ook Equine.com heeft een soortgelijk halster, gemaakt van iets soepeler materiaal. Deze is te verkrijgen bij de webshop. Het voordeel van een halster als dit, is dat je gebruik kunt maken van de ringen aan de neusband als je aan het trainen bent. Je kunt de ring onderaan het halster gebruiken om hem even vast te zetten.
  • Let op je positie. Zorg dat het hoofd van je paard niet voorbij je schouders komt. Zijn neus is dan op de hoogte van je schouder. Gaat hij hier voorbij zet je hem stil en vraag je hem een aantal passen achteruit. Let er wel op dat je snel bent met je reactie. Paarden zijn vluchtdieren en denken snel. Dus twijfel jij, dan heb je deze slag verloren.
  • Gebruik handschoenen en een leadrope of lange lijn. De halstertouwen zijn vaak te kort voor een snelle reactie en als deze uit je handen schiet, doet dat behoorlijk zeer. Met een lange lijn van ± 6 meter heb je meer kans en meer ruimte voor ontspanning in de lijn. Denk hierbij aan een smiley😊.
  • Wees consequent en oefen vaak. Kies ook voor verschillende omstandigheden. Begin vooral eerst in een begrensde ruimte. Je kunt hiervoor al beginnen met uit stal halen. Klik hem vast en vraag hem een pas of twee achteruit. Ben je uit de stal dan herhaal je dit. Het is verstandig om dit regelmatig te blijven herhalen. Dit zal je helpen met het aangeven van grenzen. Zoals men zegt: “wie beweegt bepaalt” en dat is een waarheid als een koe.
  • Gebruik veel afwisselende bewegingen als je aan het trainen bent. Heb je meer afleiding, dan geef je het paard ook geen tijd om andere dingen te bedenken. Hij kan dan vaak niets anders doen dan op jou te focussen.

Loopt je paard je omver, doe dan grondwerk

mijn paard loopt mij omver, connectie, grondwerk, oog voor het paard

het resultaat van een niet goed passend halster

Juist met het gebruik maken van grondwerk kun je een beter connectie en verstandhouding tot stand brengen. Tijdens het doen van grondwerk oefeningen zal je paard op jou moeten letten. Je bent de kapitein van zijn lichaam, zeg maar. Waar je wel op moet letten is dat je het rustig aan doet en je paard de tijd geeft om te begrijpen wat je van hem vraagt. Let er ook op dat je paard hier spierpijn van kan krijgen. Heb je geen attributen zoals pionnen of balken. Gebruik dan je fantasie. Loop bijvoorbeeld in s figuren. Dit helpt gelijk voor de flexibiliteit van de schouders. Of loop een gebroken lijn. Wil je enkele ideeën voor het doen van grondwerk. Neem dan een kijkje op mijn YouTube kanaal voor voorbeelden.

Ken jij iemand die je kunt helpen met mijn verhaal? Delen is fijn. Weet jij ook nog enkele creatieve oplossingen? Laat ze hieronder achter.

Paard en dekens

Paarden en kou. Paarden en zomer. Beide hebben hun voor- en nadelen. Veel paarden krijgen een deken op. De ene om de vacht kort te houden in de winter en geen teddybeer te worden. De andere heeft er in de zomer een nodig voor de vliegen of juist om dat hij zomereczeem heeft. Hoe dan ook. Wat nou als je paard zijn dekens stuk bijt? Tja, dan heb je een uitdaging om uit te zoeken waar het aan ligt.

Eerst ga je kijken naar de pasvorm. Sluit hij goed om de schouders. Schuurt hij niet op de schouders. Is hij niet te dik of zwaar voor een winterdeken (ook al hebben wij het koud, dit wil niet zeggen dat zij het koud hebben). Heb je liever met of zonder hals. Met hals wordt hij iets belemmerd in zijn beweging en komt hij moeilijker bij de deken. Veel paarden happen naar het stuk op de borst en proberen hem zo af te krijgen. Er zijn paarden die net Houdini zijn met hun deken en kunnen hem over het hoofd af krijgen. Belangrijk is dan, dat je begint met alle bevestigingspunten te gebruiken. Dan is het al wat lastiger. Verder kun je kijken naar dekens van zeer dik en stevig materiaal, zoals canvas. Of bijvoorbeeld een hengstendeken die geen sluiting hebben aan de voorkant, maar over het hoofd gaan. Wil je meer weten over de juiste pasvorm, lees dan de volgende blog eens.

Mijn paard bijt zijn dekens stuk

Bijt hij zijn dekens stuk, dan is het zoeken naar de oorzaak nog niet afgelopen. Wat nu als hij altijd zonder deken heeft gestaan en hij staat ineens op stal met een deken.

Dit is wat ons is overkomen met Tommy. Hij stond 24/7 op het land en nu staat hij op een stal waar hij iedere dag wel een vorm van beweging krijgt. Toen hij kwam had hij een echte teddyberen vacht en dat is lekker als je weinig intensief met hem aan het werk bent. Maar voordat hij ziek werd waren we regelmatig intensief met hem aan het werk. En een dikke vacht gaat dan in de weg zitten, Het gebeurt dan vaak dat je hem nat op stal moet zetten. Niet ideaal als hij in een buiten stal staat.

Tom bijt gelukkig niet zijn dekens stuk, maar je krijgt wel hele vuile blikken van hem als je de deken aan het vastmaken bent. We hebben al verscheidenen geprobeerd en gelukkig hebben we nu 2 merken die behoorlijk goed liggen op hem. Maar ook wij zijn op zoek naar de beste deken, die niet schuurt op zijn schouders.

Voor paarden die bijten en een goed passende deken hebben wordt het een ander verhaal. Inmiddels zijn er vele middelen die kunnen helpen om het bijten te verminderen. Doen ze het uit verveling, probeer ze dan zoveel mogelijk afleiding te geven door bijvoorbeeld op takken te knagen of hang in stal, als dit mag, een bal of slowfeeder. Voor het beschermen van de dekens kun je verschillende huismiddeltjes proberen; Sambal of zelf Hertshoorn olie maken. Er zijn ook verschillende soorten anti-bijtspray die je kunt bestellen. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Equistop,
  • Cribox,
  • Hertshoorn spray
  • Sectolin

Andere alternatieven🤔

 

paard bijt dekens stuk, oog voor het paardAls deze middelen niet werken is er ook een soort kommetje wat je onder de kin kunt vast maken zo dat het lastiger is om te bijten. Het wordt een ander verhaal als je hem met een deken buiten zet om te grazen. Of het kommetje dan werkt dat durf ik niet te zeggen. Er zit wel verschil in de merken. Het ene kommetje niet de andere. Of je kunt kiezen voor een graasmasker. Let er wel op dat als je paard in een kudde staat, hij niet echt mee kan spelen. De kans is dan zo en zo al groter dat de deken speelschade oploopt.

Heb je een extreem geval dan kun je kijken naar een beschermplaat. Deze sluit je om de hals. Het is geen prettig gezicht, maar als dit een tijdelijke oplossing kan zijn dan is het altijd het proberen waard. Zowel het kommetje en de plaat zijn tijdelijke oplossingen. Vaak kun je deze het beste proberen samen met de anti-bijtspray. Na een tijdje kun je al af met alleen de anti-bijtspray.

Ik wens je veel wijsheid en succes met de zoektocht. Mocht je hulp nodig hebben, dan kunnen we samen eens een kijkje nemen naar het gedrag van je paard. Weet jij een super deken voor een Paint met goed gevulde schouders😉 dan lees ik graag je reactie hieronder.

Misschien herken je de volgende situatie. Je gaat naar stal en denkt lekker met je paard aan de slag te gaan. Maar eenmaal aangekomen blijkt je paard een compleet ander idee te hebben. Misschien denk jij dan ook; Mag ik mijn paard bestraffen?

Dit is iets wat mij de afgelopen jaren regelmatig is overkomen en er voor gezorgd heeft dat ik echt niet meer blij was met onze Haflinger. Oké, Haflingers hebben de naam om niet de meest makkelijke pony’s te zijn. Maar ze zijn net als ieder ander dier gevoelig voor jouw eigen stemming. Het klopt in mijn geval dat ik dat jaar nogal wat tegenvallers heb gehad. Waardoor ik fysiek en mentaal echt momenten heb gehad dat ik minder goed in mijn vel zat en daar ligt de oorzaak van het hele verhaal.

connectie, oog voor het paard, paard bestraffen of knuffelenJe beste vriend?

Als je gaat kijken naar de mentale toestand van jezelf en hoe jij met je paard of pony omgaat. Beschouw jij hem dan als je beste vriend en vind je vooral dat hij je aardig moet vinden? Of denk jij nog dat je boven je paard moet staan en dat hij maar moet doen wat jij vindt. In beide gevallen kom je van een koude kermis thuis. Je creëert hier geen betere band mee. Hoe dan wel?

De oplossing is heel simpel. Een dier en dit geldt voor paarden even als honden, heeft regels en structuur nodig, maar vooral een consequente eigenaar/verzorger. Het is niet vandaag wel en morgen niet. Het is niet hard of zacht. Je bent ook niet maar een beetje zwanger. Je zult een lijn moeten trekken met iedereen en je iedere keer weer aan deze regels houden. Hiermee ontstaat er wederzijds respect.

Mag ik knuffelen?

Tuurlijk mag je wel een knuffel geven, maar bedenk je dat niet ieder dier daarvan gediend is. Sommige dieren vinden aanrakingen moeilijk, of juist aanrakingen in een bepaald gebied. Onze Haflinger had moeite met alles wat in de buurt van zijn mond kwam. Nou, dan was het dus zaak om zijn hoofd met rust te laten en hem een knuffel om de nek te geven of liever nog alleen een kriebel. Bij hem gold hoe meer je hem aanraakte hoe onrustiger hij werd. Dit wilde niet zeggen dat hij niet van aanraken hield, maar te veel was niet zijn cup of tea. En daar heb je het al dat woordje Te, dit is nooit goed (alleen in tevreden).

Mag ik mijn paard bestraffen?

paard bestraffen of knuffelen, connectie, oog voor het paardTuurlijk mag je je paard bestraffen en boos worden. Soms kun je niet anders. Ga je dan slaan of schelden. Liever niet.

Volgens Van Dale = be·straf·fen (bestrafte, heeft bestraft) 1straf laten ondergaan; = berispen: iem. voor iets bestraffen; iem. bestraffend toespreken hem de les lezen.

Ook hier moet ik zeggen dat ik een fase heb gehad waarin wij gefrustreerd raakten met het gedrag van onze Haflinger. Met de hulp van een vriendin die zelf al jaren les geeft en bekend is met het inrijden en trainen van paarden. Voor ons was Alvin onze eerste eigen pony en misschien hadden we beter kunnen gaan voor een ouder paard in plaats van een pony van net 3 jaar.

 

Maar nu na al die jaren, kan ik oprecht zeggen dat ik blij ben met de hulp en de investering in de training die wij gedaan hebben. Ik heb de keuze gemaakt om afscheid te nemen van Alvin. Dit was een bewuste keuze die in zijn voordeel was. Hij heeft een plek waar hij goed staat. Nu is Tommy de American Paint Horse in ons leven en maken we een frisse start. Ben ik nog wel eens boos of moet ik mijn paard bestraffen? Oh ja, tuurlijk. Maar ik hoef hem hier niet voor te slaan of te schoppen. Soms kan ik al wegkomen met een stemwaarschuwing of als we helemaal goed bezig zijn, zien we het aankomen.

Je zult misschien denken, hoe kan dit nu? Jij werkt met paarden met gedrag- en gezondheidsproblemen. Dat klopt, mijn kijk op de problemen is ook niet veranderd maar ik ben weer zoveel meer ervaringen rijker die er voorzorgen dat ik de zaken nu beter in perspectief kan zien. Ik besef ook wel dat niet ieder dier hetzelfde is en dat niet ieder mens hetzelfde is, maar er is een overeenkomst en voor mij blijft dit kijken naar het hele plaatje in plaats van alleen naar het gedrag.

Even resumeren:

  • Wees eerlijk naar jezelf. Zit je goed in je vel of heb je een baal dag. Neem dit niet mee. Bedenk dat het misschien beter is om alleen je paard te poetsen of in de stapmolen te zetten. Ga niet rijden of longeren als je echt niet goed in je vel zit. Dit lijdt vaak tot strijd en dan is jullie band de dupe.
  • Hou je van knuffelen kijk dan naar een ander manier of plek. Hou je van kusjes geven of kriebelen aan zijn lip kijk dan of dit lijdt tot frustratie of stimulatie. Wil je quality-time ga dan eens met je paard spelen met bijvoorbeeld een bal.
  • Je paard bestraffen of boos worden is goed als het gaat om het corrigeren van gedrag. Moet dit dan een “foei dat mag je niet doen” worden. Nee, juist niet. Wees direct en consequent. Een dier heeft behoefte aan begeleiding en consequente acties, dit zal leiden tot duidelijkheid en je kunt je paard geen groter plezier doen dan een duidelijke leider zijn.

Wil je meer weten over wat ik doe of hoe ik dingen aanpak dan kun je via onderstaande knop contact met mij zoeken. Ik neem dan zo snel mogelijk contact op. Denk je dat je iemand zou kunnen helpen met mijn verhaal dan mag je hem gerust delen. Wil je jouw ervaring delen dan kun je dat onder dit artikel doen.

Wat is een sensibel paard

Een sensibel paard betekend voor mij een paard wat gevoelig is voor prikkels zowel van buitenaf als in zijn eigen lichaam. Veel van deze paarden worden benoemd als eigenwijs en koppig en zijn schrikachtig of vluchtig. Maar vaak zijn het juist hele lieve, intelligente en gevoelige paarden. Die ook nog eens heel goed zijn in het lezen van onze lichaamstaal. Wat ontbreekt, is vaak de tijd om goed naar een paard in zijn geheel te kijken.

In de menselijke psychologie staat “Sensibel” als volgt omschreven; ‘Sensibiliteit’ of ‘sensitiviteit’ betekent ‘gevoelszin’ of ‘gevoeligheid’. Daarbij gaat het om het gevoel als zintuig, het vermogen iets te kunnen voelen, ergens door geprikkeld te kunnen worden, iets aan te kunnen voelen. Ook in de paardenwereld kijken allemaal iets anders naar de sensibiliteit van de paarden.

Maar waar kijk ik dan naar, vraag je je misschien af. Ik kijk naar het lopen, staan en bewegen van het paard. Hoe ziet zijn vacht er uit en zijn er warmere of koudere plekken op het lichaam. Hier verbind ik geen conclusie aan, het is alleen een bevinding. Als je dit regelmatig doet, leer je iedere verandering in je paard nog sneller te ontdekken. Dit kun je in je voordeel gebruiken bij de training, maar ook om sneller een deskundige op welk gebied dan ook in te schakelen.

Masterclass

Een aantal jaar geleden ben ik naar een Masterclass. Deze werd gegeven door  Alex en Diederick van Silfhout. Deze masterclass droeg als titel “Sensibele paarden & hoe om te gaan met spanning”. Ook zij geven aan dat er meer speelt dan alleen een reactie. Wat voor hen belangrijk was, is dingen doen van uit de ontspanning, maar wel in beweging. De voorwaartse beweging zorgt er voor dat het paard niet in de vlucht modus blijft hangen, maar moet nadenken over wat er gevraagd wordt.

Alex van Silfhout vertelde dat er in de dressuur veel gefokt wordt op een sensibel paard. Hier kun je mooie dingen bereiken, als je weet hoe je een sensibel paard moet behandelen en trainen. Wat niet in houdt dat ieder paard geschikt is voor de top. Ook niet ieder paard wordt speciaal als een sensibel paard gefokt. Veel van hen komen gewoon uit een lijn waarvan men niet weet of er sprake is van een vluchtig of schrikachtig paard.

Ik weet nog dat ik het erg mooi vond om te zien hoe hij vooral hamerde op het loslaten van de mond. Dit werkt een mooie samenwerking in de hand en je hoeft geen strijd aan te gaan om te zorgen dat je paard achter het bit komt. De hals kan mooi rond zijn in een lichte ontspanning en hoeft niet tegen de borst aan gevouwen te zijn zoals we vaak zien bij de Rollkur. Voor mij was deze masterclass weer een herstel in het vertrouwen van de dressuur top. Het is vaak mooi om te zien hoe paarden kunnen zweven en dansen, maar het is nog mooier om te zien dat de weg er naar toe, zonder dwang en drang is.

Linda Tellington Jones

Dressage with mind, body and soulLinda is de ontdekster en ontwikkelaar van de Tellington TTouch Methode en voert dit al meer dan 40 jaar uit in de paarden wereld. Zij heeft al vele malen mogen helpen bij de problemen van top dressuurruiters. Voor mij is zij een voorbeeld van passie en kennis. Zij geeft dit door aan eenieder die dat wilt. Wat ik mooi vind, is het zien van haar werk op top paarden en dan terug te horen, dat waar een paard eerst een slechte score haalde, nu een super prestatie neerzet.

Linda heeft een boek geschreven dat speciaal gericht is op de dressuurruiters “Dressage with mind, body &soul”. Zij heeft dit gedaan met Rebecca M. didier als co-auteur. Het voorwoord is door Olympisch ruiter Ingrid Klimke. In dit boek geeft Linda Tellington-Jones haar visie over de trainingspiramide, maar zij gaat ook in op de mogelijkheden die TTOUCH als aanvulling kan geven op je dagelijkse trainingsschema.

 

Wat kun je zelf doen met een sensibel paard

Kijken en voelen;
Vooral goed kijken. Dit vergt oefening en je moet hier de tijd voor nemen. Hoe langer jij en je paard samen zijn hoe beter je elkaar leert kennen. Hoe beter jij je paard leert kennen hoe minder je paard hoeft te schreeuwen. Je leert de kleine signalen te zien en de scherpe kantjes zullen bij je paard verdwijnen als je er ook iets mee doet.

Trainen;
Je kunt een sensibel paard ondersteunen met verschillende trainingen onder andere Schriktraining. Maar voor een goede begeleiding kun je ook gebruik maken van connectie sessie. Deze is gebaseerd op mijn 3 Pilaren van Balans, met als onderdeel de TTouch. Het is mooi om te zien dat je de pas kunt verruimen. De hals ontspanning kunt laten vinden tussen de oefeningen in je trainingsprogramma door. Het geeft je tools voor en na de wedstrijd. Maar vooral geeft het je de kans om met je sensibel paard te trainen en er het beste uit te halen wat mogelijk is.

Wat doe jij om je paard te helpen als deze sensibel is? Laat een reactie achter onder dit artikel. Wil je zelf aan de slag, download het gratis Ebook en bestel het observatiewerkboek.

 

 

 

Tommy update

Hoe gaat het nu met Tommy. Het paard met de dikke koker. Tom is inmiddels weer een ander halve week thuis en we genieten van elke dag.

 

Wat is er gebeurd 🤷‍♀️

Op vrijdag heb ik mijn paard (voor het taal gebruik dan hoor, want hij is 1.50 m) achter moeten laten in het UPK om biopten van zijn dikke koker te nemen. Eigenlijk was het de bedoeling om dit doen met een lichte sedatie. Ik heb de arts er aan herinnerd wat zijn reactie was bij het maken van de echo. (Geloof me, hij was niet echt blij met het gerommel bij zijn zaakje.) Dus na overleg en om voor hem de stress te verminderen hebben we gezamenlijk besloten om hem volledig onder narcose te brengen.  Omdat ik het niet prettig vond om hem op te halen, en dan een paar dagen later te vernemen dat de biopten positief waren, mocht Tommy daar blijven. Na het nemen van de biopten was het echt super spannend. Tot dat ik op maandag, laat in de middag, een telefoontje kreeg van het UPK.en dat betekende dat de overlevingskans van 1% omgedraaid is naar 99%.

Maar wat is het dan wel?

Echter wist en weet nog steeds niemand wat het dan wel is. De volgende dag werd ik gebeld door de behandelend arts en deze vertelde wat nu het plan van aanpak was. Hij hoeft niet geopereerd te worden en mag naar huis op de prednisolon. Het is een paarden middel, maar in dit geval het beste wat ze kunnen doen. Hij moet hier wel voor langere tijd op blijven staan. Op deze manier krijgt het lichaam de kans om aan de slag te gaan met de infectie die ergens aanwezig is, maar men niet kan vastpinnen.

Voor nu kwamen de diagnoses van reumatisch en een vasculaire iets voorbij, maar ook dit valt niet met zekerheid te zeggen. Er was wel een arts van het team die dit wel eens eerder had meegemaakt en hij heeft deze pony toen ook op de prednisolon gezet. Dit heeft lang geduurd, maar het sloeg wel aan en de pony knapte ook weer op.

Tommy is weer thuis🎉

Nu we weer thuis zijn is er een andere Tommy, dichter bij onze oude Tommy. Hij heeft weer stralende ogen en is super vrolijk. Ik heb wel wat aanpassingen gemaakt om hem de rust en ruimte te geven in zijn stal. Hij is super lief en het stukje waar hij staat kan nogal druk zijn. Nu kan ik een kant afsluiten en dan kan men hem niet meer lastig vallen. Ook hier merk ik veel verschil mee.  Jammer genoeg blijft de koorts en opgezwollen koker. Maar tijdens het overleg met de arts werd het duidelijk dat dit nog een aantal weken kan aanhouden. Ik hoop dat dit door het bewegen en rust snel zal verdwijnen.

We durven weer aan de toekomst te denken

Maar wat ben ik blij met deze kans. Hopelijk mag Tommy nog lang bij ons blijven en mij assisteren in mijn werk. Het was en blijft de bedoeling dat ik met hem een cursus ga maken en natuurlijk meer YouTube filmpjes. Ik kijk hier zo naar uit en was echt heel bang dat dit niet meer zou gebeuren. Maar eerst gaan we rustig opbouwen en weer wat bespiering kweken. Dit doe ik vooral door grondwerk oefeningen met hem te doen en mijn dochter mag het rijden langzaam oppakken.

Wil je weten waar ik dagelijks op let bij het kijken en luisteren naar mijn paard, neem dan een kijkje op mijn website en download het gratis E-book.